Hupu ngày 23 tháng 10 đưa tin, cây bút khách mời nổi tiếng của BBC, Guillem Balagué, cập nhật chuyên mục Quả bóng Vàng.

“Cuộc tranh luận về Quả bóng Vàng diễn ra mỗi ngày. Rõ ràng điều đó phản ánh một xu hướng nào đó của xã hội hiện nay - đó là việc quá nhấn mạnh vào cá nhân. Người ta thường khó hiểu logic vận hành của tập thể, nhưng lại rất dễ hiểu vì sao một cầu thủ chọn rê bóng (hoặc vì sao không chọn rê bóng).”

Khi lễ trao giải và nghi thức thảm đỏ đến gần, cuộc tranh giành ánh đèn sân khấu càng trở nên gay gắt.

“Đừng đánh giá thấp bộ máy PR mà một số CLB và cầu thủ huy động”, phóng viên bóng đá người Pháp Julien Laurens bổ sung.

Các HLV trưởng và giám đốc thể thao lần lượt tạo đà cho cầu thủ của mình, đồng thời đặt câu hỏi vì sao những cầu thủ khác trong đội không lọt vào danh sách 30 ứng viên.

Trên truyền thông, tên của các ngôi sao lớn xuất hiện liên tục. Lamine Yamal nói rằng anh sẽ không bao giờ “cầu xin bất cứ điều gì” - dù năm ngoái anh từng nói giấc mơ của mình là “nhiều lần giành Quả bóng Vàng” - nhưng đồng thời anh cũng chỉ ra rằng giải thưởng này không nên chỉ trao cho cầu thủ ghi bàn nhiều nhất.

HLV Paris Saint-Germain, Luis Enrique, thẳng thừng nói rằng ông “mệt mỏi với Quả bóng Vàng” - tuy nhiên, xét việc PSG có tới 10 cầu thủ lọt vào danh sách ứng viên, một con số kỷ lục, có lẽ ông chỉ muốn đứng ngoài cuộc tranh luận này mà thôi.

Dembélé và Kvaratskhelia khi trả lời BBC Sport đã dành lời khen cho nhau.

“Chúng ta có thể chia đôi nó (giải thưởng)”, Dembélé đùa, “Thành thật mà nói, anh ấy xứng đáng với giải thưởng này, phong độ của anh ấy mùa này quá xuất sắc.” Kvaratskhelia đáp lại: “Tất nhiên là phải là anh ấy rồi!”

Tại Georgia, một hoạt động mang tên “Quả bóng Vàng Kvaratskhelia” nhằm tôn vinh ngôi sao bản địa được người dân yêu mến, nổi tiếng với sự nhanh nhẹn và khéo léo.

“Với những quốc gia có nền bóng đá lớn, có lẽ rất khó hiểu (việc đoạt giải) có ý nghĩa thế nào với một quốc gia nhỏ”, cầu thủ chạy cánh này giải thích.

Mbappé - người từng được Mourinho ví như “Người ngoài hành tinh” Ronaldo Nazário - tỏ ra đặc biệt thẳng thắn khi bày tỏ mong muốn lần đầu tiên chinh phục giải thưởng này.

“Tôi luôn cho rằng mình là người giỏi nhất, tất nhiên, mỗi người đều có quan điểm riêng”, ngôi sao người Pháp - hiện đang dẫn đầu danh sách cầu thủ ghi bàn mọi thời đại ở World Cup - thẳng thắn nói, “Năm nay tôi thực sự có cơ hội giành Quả bóng Vàng, nhưng cuối cùng vẫn phải phụ thuộc vào lá phiếu của các nhà báo.”

Đúng vậy - sau khi chấm dứt giai đoạn ngắn đội trưởng đội tuyển quốc gia và HLV trưởng tham gia bỏ phiếu từ năm 2015, cơ chế bầu chọn Quả bóng Vàng được đổi thành: France Football và L'Équipe cùng lập danh sách 30 ứng viên, sau đó mỗi quốc gia trong top 100 bảng xếp hạng FIFA cử một nhà báo bỏ phiếu.

Hạn chót bỏ phiếu đã qua, và người chiến thắng cũng đã ngã ngũ.

Messi, Cristiano Ronaldo và mạng xã hội

James Kirkham, chiến lược gia thương hiệu thể thao từng hợp tác với những cầu thủ hàng đầu như Harry Kane và các CLB, cho rằng bầu không khí vận động trước khi giải thưởng được công bố phần nào giống một “chiến dịch tranh cử”.

“Bạn phải bước ra ngoài, vận động hành lang khắp nơi, đảm bảo củng cố được nhóm ủng hộ đến từ những quốc gia nhất định - vậy thì cớ gì không làm?” Kirkham bổ sung.

Tuy nhiên, kiểu vận động này không phải ai cũng đồng tình. Thành viên ban điều hành phụ trách thể thao của Bayern Munich, Eberl, dù ủng hộ Kane và Olise, nhưng cho rằng cầu thủ xuất sắc nhất “hoàn toàn không cần phải tiến hành vận động tranh cử gì cả”.

Trong khi đó, đồng hương của Mbappé, chủ nhân Quả bóng Vàng 1991 Papin, nói với truyền hình Pháp: “Tôi rất thích Kylian (Mbappé), cậu ấy là người phá kỷ lục. Nhưng đôi khi, cậu ấy thể hiện sự coi trọng bản thân quá mức.”

Mbappé từng đưa ra một quan điểm thú vị, ngầm nhắc đến sự thống trị lâu dài của Messi và Ronaldo - trong 15 năm từ 2008 đến 2023, hai người họ đã giành tổng cộng 13 Quả bóng Vàng.

“Theo tôi, định nghĩa về Quả bóng Vàng bắt nguồn từ kỷ nguyên của Messi và Ronaldo - nó không nên trao cho một cầu thủ bình thường, mà nên thuộc về những cầu thủ khác biệt”, Mbappé giải thích.

Trước khi Messi và Ronaldo bước vào cuộc đua song mã kéo dài nhiều năm, người chiến thắng cuối cùng là Kaka của AC Milan; ngôi sao người Brazil năm 2007 đã vượt qua Messi và Ronaldo khi đó còn non nớt để nâng cao chiếc cúp.

Năm đó, các nền tảng mạng xã hội mới như Facebook và Twitter vừa mở cửa cho công chúng; Nokia vẫn thống trị thị trường điện thoại di động, và khi ra ngoài tụ tập, người ta vẫn mang theo máy ảnh kỹ thuật số. Đến năm 2023, khi Messi giành Quả bóng Vàng lần thứ tám, thế giới đã thay đổi hoàn toàn.

“Ngày nay, mọi thứ đang thay đổi với tốc độ ánh sáng”, Ariedo Braida, cựu CEO kiêm giám đốc thể thao của AC Milan, nói.

“Người hâm mộ hiện nay theo dõi cá nhân nhiều hơn - tức là bản thân cầu thủ - chứ không phải CLB. Đây là hiện tượng phổ biến, cũng có thể thấy ở các lĩnh vực khác như chính trị.

Trước đây, nếu bạn là người hâm mộ Milan, bạn sẽ xem các trận đấu của Milan. Ngày nay, mọi thứ đều được trình chiếu tức thời; thông qua Champions League, bạn luôn có thể thấy tất cả các ngôi sao hàng đầu ngay lập tức.

Phải nói rằng, điều này khiến tôi hơi hoài niệm, vì các trận đấu hiện nay luôn có thể tiếp cận tức thời. Còn cảm giác khao khát từ việc 'chờ đợi' ngày trước thì nay đã không còn nữa.”

Phong độ xuất sắc của Messi và Ronaldo, cùng với các nhóm người hâm mộ thường mang màu sắc phe nhóm trên mạng của họ, khiến người ta - dù là người hâm mộ, truyền thông, hay những cầu thủ từ nhỏ mơ ước noi gương họ - ngày càng coi trọng kỷ lục cá nhân.

“Có thể nói, chúng ta đang ở trong một thời đại thú vị hơn. Dù sao, trong khoảng 15 năm qua, bóng đá cơ bản là cuộc đua song mã giữa Messi và Ronaldo; còn hiện nay, cục diện rõ ràng đã trở nên mở hơn, và phong cách thi đấu cũng khác đi nhiều”, Kirkham bổ sung.

“Sự ồn ào trên mạng xã hội chói tai và liên tục, gần như nuốt chửng mọi thứ - cảm giác thèm khát của người hâm mộ dường như không bao giờ được thỏa mãn, mọi chi tiết đều bị mổ xẻ lặp đi lặp lại và gây tranh luận; đồng thời, trên các nền tảng truyền thông lớn, cuộc thảo luận này còn tạo ra một loại “hiệu ứng domino”.

Những bàn thắng đẹp, pha xử lý kỹ thuật xuất thần, những màn rê bóng hoa mắt - các đoạn clip này sẽ nhanh chóng lan truyền, và đủ loại quan điểm cũng vậy.

“Ngày nay, một câu nói vu vơ trong buổi phát sóng có thể biến thành chủ đề bàn tán trên Twitter; các nhà sáng tạo nội dung và cựu cầu thủ sẽ sản xuất video về những chủ đề này, đăng trên các nền tảng video ngắn (như Reels, Shorts) hoặc trong dòng trạng thái mạng xã hội; sau đó, nội dung này lại lan ngược trở lại, xuất hiện trên chương trình phát thanh và màn hình TV.

Đó chính là toàn bộ hệ sinh thái - thông tin không ngừng được khuếch đại giữa các không gian và nền tảng khác nhau, từ đó kiến tạo nên đủ loại câu chuyện. Thực ra không ai làm sai điều gì, mọi người chỉ đang sáng tạo nội dung mà họ cho là có thể tạo được tiếng vang với công chúng. Nhưng khi tất cả hội tụ lại, nó tạo thành một “cỗ máy”, liên tục sản sinh ra đủ loại phát ngôn nhắm vào một cầu thủ (dù là ủng hộ hay phản đối, hay bất kỳ lập trường nào khác).”

Braida - người đang làm việc tại Barcelona khi Messi giành giải năm 2015 - hoàn toàn đồng tình:

“Ngày nay, độ phủ sóng truyền thông là cực kỳ quan trọng. Với sự trỗi dậy của mạng xã hội, thế giới so với thời của tôi đã thay đổi hoàn toàn.

Thế giới đã trải qua một cuộc biến đổi toàn cầu. Hiện chúng ta đang sống trong một “ngôi làng toàn cầu” nhỏ bé, vì có internet, bạn có thể chạm tới mọi ngóc ngách của thế giới theo thời gian thực.”

“Giành Quả bóng Vàng tạo ra ảnh hưởng cực kỳ tích cực”, Braida bổ sung, “Khi đó AC Milan chúng tôi ký hợp đồng với Kaka với giá khoảng 7,5 triệu euro, sau đó bán anh ấy với giá 67 triệu euro (chuyển đến Real Madrid).”

“Nhưng tôi phải nói với bạn rằng, vào năm 2008 - tức là sau khi Kaka giành Quả bóng Vàng 2007 - Man City từng gửi cho chúng tôi một đề nghị bằng văn bản trị giá 105 triệu euro. Xin lưu ý, đây là đề nghị chính thức bằng văn bản, chứ không chỉ là hỏi thăm miệng mang tính thử phản ứng.

Khi đó có lẽ chúng tôi vẫn còn ở giai đoạn đầu của một số quá trình phát triển thương mại, nhưng ngày nay, sức ảnh hưởng của Quả bóng Vàng rõ ràng là rất lớn. Ngay cả khi đó, giá trị của Kaka đã tăng gấp năm lần; việc giành Quả bóng Vàng mang lại cho anh ấy độ phủ sóng và danh tiếng trên toàn cầu.”

Bayern Munich có lẽ vẫn còn nhớ trường hợp của Lewandowski. Năm 2020, Lewandowski từng được rộng rãi xem là ứng viên nặng ký; khi đó hiệu suất ghi bàn của anh ấy đáng kinh ngạc, giúp Bayern giành toàn bộ sáu danh hiệu bao gồm Champions League, nhưng cuối cùng vì COVID-19, lễ trao giải buộc phải hủy bỏ.

Chân sút người Ba Lan này ở mùa giải tiếp theo xếp sau Messi và giành vị trí á quân. Năm ngoái, khi trả lời BBC Sport, anh ấy nói rằng giải thưởng này ngày nay đã trở nên “vừa liên quan đến bóng đá, vừa pha lẫn chính trị”, và so với “Giải thưởng Cầu thủ nam xuất sắc nhất năm của FIFA”, nó có vẻ “mang tính thương mại hơn”.

Vuột mất Quả bóng Vàng thường khiến người ta cảm thấy vô cùng thất vọng. Franck Ribéry khi thua Ronaldo năm 2013 từng mô tả cảm giác đó “như bị cướp vậy”. Năm 2024, khi Real Madrid biết rằng tiền vệ Rodri của Man City sẽ vượt qua Vinícius Júnior để đoạt giải, họ đã chọn tẩy chay lễ trao giải năm đó.

“Ở Brazil, sự việc này cũng gây chấn động lớn”, Caique Andrade, phóng viên bóng đá quốc tế của TV Globo Brazil, giải thích, “Khi Vinícius Júnior không giành được Quả bóng Vàng 2024, phản ứng đã rất dữ dội.”

Dù Quả bóng Vàng là một vinh dự cá nhân, nhưng với CLB mà cầu thủ thuộc về, việc đoạt giải cũng có ý nghĩa rất lớn.

“Điều đó có nghĩa là CLB sẽ có được sự nâng tầm lớn về mức độ nhận diện, độ phủ sóng và lợi ích kinh tế”, Braida giải thích, “Ngày nay, với sự trỗi dậy của mạng xã hội và cộng đồng người hâm mộ - những yếu tố trực tiếp định hình khía cạnh thương mại - điều này càng trở nên nổi bật.”

Kirkham tổng kết: “Đây là một tầm mức toàn cầu - đồng nghĩa với nhiều khán giả hơn và mức độ chú ý cao hơn, từ đó cũng đồng nghĩa với doanh thu lớn hơn trên phạm vi toàn cầu.”