World Cup 2018 được tổ chức tại Nga. Kỳ World Cup này có một thay đổi mang tính cách mạng, đó là lần đầu tiên áp dụng hệ thống trợ lý trọng tài video (VAR). Mặc dù hệ thống này không thể đảm bảo tránh được tất cả các sai lầm và tranh cãi, nhưng từ khi có nó, số lượng sai lầm đã giảm đi rõ rệt là sự thật không thể chối cãi.

Biểu tượng World Cup 2018

Bảng xếp hạng World Cup Nga như sau:

Bảng A: Nga, Ả Rập Saudi, Ai Cập, Uruguay

Bảng B: Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Morocco, Iran

Bảng C: Pháp, Úc, Peru, Đan Mạch

Bảng D: Argentina, Iceland, Croatia, Nigeria

Bảng E: Brazil, Thụy Sĩ, Costa Rica, Serbia

Bảng F: Đức, Mexico, Thụy Điển, Hàn Quốc

Bảng G: Bỉ, Panama, Tunisia, Anh

Bảng H: Ba Lan, Senegal, Colombia, Nhật Bản

World Cup năm nay có hai đội lần đầu tiên tham dự: Iceland và Panama. Trong đó, Iceland trở thành quốc gia có dân số ít nhất trong lịch sử World Cup, với tổng dân số chỉ khoảng 330.000 người; cho đến World Cup 2026 ở Mỹ-Canada-Mexico, kỷ lục này mới bị Curaçao phá vỡ.

Dù lần đầu đến với World Cup, nhưng Iceland không phải là đội yếu. Chỉ hai năm trước, tại Euro, họ đã vào tứ kết và đánh bại Anh 2-1 ở vòng 1/8, gây chấn động thế giới bóng đá. Cổ động viên Iceland với màn "Viking clap" đặc trưng cũng để lại ấn tượng sâu sắc, được người hâm mộ trên toàn thế giới noi theo. Tại World Cup Nga, dù không vượt qua vòng bảng, nhưng ngay trận đầu họ đã cầm hòa 1-1 trước á quân Argentina, thủ môn Halldórsson còn cản được quả penalty của Messi. Có thể nói, ngoài các đội mạnh truyền thống, Iceland là đội để lại ấn tượng mạnh mẽ nhất tại World Cup năm nay.

Iceland là đội tân binh ấn tượng tại World Cup

Ngoài Iceland, đội bóng không thuộc nhóm truyền thống được chú ý nhất là Nhật Bản. Kể từ lần đầu tham dự World Cup năm 1998, Nhật Bản đã tham dự liên tiếp 6 kỳ. Trong 5 kỳ trước, họ ba lần không vượt qua vòng bảng, hai lần vào vòng 1/8, nhưng chưa bao giờ lọt vào tứ kết. Với thành tích như vậy, giới bóng đá Nhật Bản hoàn toàn không hài lòng.

Ngay từ năm 2005, chủ tịch Liên đoàn bóng đá Nhật Bản (JFA) lúc đó, Kawabuchi Saburo, đã đưa ra tầm nhìn: đến năm 2050, Nhật Bản sẽ giành chức vô địch World Cup. Tất nhiên, ông nói về World Cup nam. Đội nữ Nhật Bản đã vô địch World Cup năm 2011, sớm hơn nam giới đạt được mục tiêu. Thành công của nữ giới càng củng cố niềm tin cho giới bóng đá Nhật Bản: họ cho rằng, chỉ cần tiếp tục phát triển đúng hướng, những bất lợi về thể hình của cầu thủ Nhật sẽ không phải là rào cản để Nhật trở thành cường quốc bóng đá, mọi khó khăn đều có thể vượt qua.

JFA hy vọng vô địch World Cup trước năm 2050

Giới bóng đá Nhật Bản rất hiểu rằng, để nâng cao trình độ đội tuyển quốc gia, cần phải đưa nhiều cầu thủ hơn đến các giải đấu cao cấp ở châu Âu thi đấu, như vậy mới có thể không ngừng tiến bộ. Do đó, bóng đá Nhật Bản luôn thúc đẩy "kế hoạch du học", ngày càng nhiều cầu thủ xuất sắc của Nhật đến các giải đấu châu Âu phát triển. Điều này phần nào nâng cao sức mạnh của đội tuyển quốc gia, nhưng khoảng cách với các cường quốc bóng đá truyền thống vẫn còn rõ rệt.

Dù sao, khi người hâm mộ Nhật Bản nhìn vào đội hình đội tuyển Nhật Bản năm 2018, họ vẫn rất tự tin. Phần lớn các cầu thủ của đội tuyển này đều thi đấu cho các câu lạc bộ châu Âu, trong số 23 cầu thủ chỉ có 8 người thi đấu trong nước. Trong đó, những cầu thủ như Honda Keisuke, Kagawa Shinji, Okazaki Shinji, Nagatomo Yuto đã là những danh thủ vang danh ở châu Âu. Tại vòng bảng, Nhật Bản đã hoàn thành kế hoạch đầu tiên: họ thắng Colombia 2-1, hòa Senegal 2-2, thua Ba Lan 0-1, và cuối cùng vượt qua Senegal nhờ chỉ số fair-play để giành vị trí thứ hai bảng H.

Trận đấu cuối cùng vòng bảng: Nhật Bản gặp Ba Lan đã gây ra một số tranh cãi. Khi đó Ba Lan đã bị loại, họ dẫn trước 1-0 và từ sân bên kia có tin Senegal đang thua Colombia 0-1. Nhật Bản biết rằng giữ tỷ số hiện tại sẽ đảm bảo họ đi tiếp. Vì vậy, họ đã đạt được một "thỏa thuận ngầm" với Ba Lan, những phút cuối cả hai đều từ bỏ tấn công, chỉ chuyền bóng vô ích cho đến khi hết giờ. Cách làm này là "tận dụng luật hợp lý" hay "mất tinh thần bóng đá" đã gây ra tranh luận không ngớt. Nhưng không thể phủ nhận, nó đã làm mất đi một số thiện cảm, ảnh hưởng đến hình ảnh đội bóng và cảm nhận của người hâm mộ.

Trận Nhật Bản gặp Ba Lan, những phút cuối cả hai đá bóng bè

Ngày 2 tháng 7 năm 2018, tại Rostov-on-Don, Nga, trận vòng 1/8 World Cup: Bỉ gặp Nhật Bản diễn ra trên sân vận động Rostov. Nếu Nhật Bản thắng trận này, họ sẽ tạo nên lịch sử bóng đá Nhật: lần đầu tiên lọt vào tứ kết World Cup.

Hiệp một kết thúc với tỷ số 0-0. Đầu hiệp hai chỉ 3 phút, tiền vệ Nhật Bản Shibasaki Gaku thực hiện đường chuyền chéo từ vòng tròn trung tâm bên phần sân nhà, tìm đến đồng đội Haraguchi Genki. Haraguchi nhận bóng bên cánh phải, qua người bằng nhịp đảo chân và sút chìm vào góc xa. Nhật Bản dẫn 1-0.

4 phút sau, Nhật Bản nhân đôi cách biệt: tiền vệ Inui Takashi nhận bóng ngoài vòng cấm, không chút do dự thực hiện cú sút mạnh. Anh nhớ lại: "Khi chạm bóng, tôi đã cảm thấy rất tốt." Bóng bay thẳng vào lưới Bỉ, Nhật Bản dẫn 2-0. Thủ môn cao lớn Courtois dù đã bay người nhưng không chạm được bóng.

Inui Takashi sút xa ghi bàn

Inui Takashi thi đấu cho câu lạc bộ Eibar ở Tây Ban Nha, trước World Cup anh bị chấn thương chân phải, thậm chí không thể gập đầu gối. Lúc đó, bác sĩ khuyên nên phẫu thuật. Nhưng nếu phẫu thuật, giấc mơ World Cup của anh sẽ tan vỡ. Vì vậy, sau khi thảo luận với nhân viên đội tuyển, anh quyết định không phẫu thuật mà điều trị bảo tồn. Khi đến World Cup Nga, anh thực sự thi đấu với chấn thương. Nhưng trước Bỉ, anh vẫn ghi một bàn thắng như sấm sét.

Sau khi dẫn trước hai bàn, tâm lý các cầu thủ Nhật thay đổi. Họ biết rằng chỉ cần thắng trận này, Nhật sẽ lần đầu vào tứ kết World Cup, đó là cơ hội làm nên lịch sử. Trước vinh quang đó, họ càng nghĩ nhiều hơn, dẫn đến mất phương hướng trong tấn công và tăng số lỗi.

Về phía Bỉ, dù bị dẫn hai bàn, các cầu thủ vẫn bình tĩnh, giữ sự tự tin. Tiền vệ cánh Hazard nhớ lại: "Tôi nghĩ chỉ cần ghi một bàn là sẽ xoay chuyển tình thế. Chúng tôi có nhiều cầu thủ có thể thay đổi cục diện trận đấu." Nhạc trưởng De Bruyne nói: "Chúng tôi có nhiều cơ hội tốt, còn Nhật Bản không có cơ hội nào khác."

Phút 65, Bỉ thực hiện hai sự thay đổi để thay đổi cục diện: Fellaini cao 1m94 và Chadli cao 1m87 được tung vào sân. Rõ ràng họ muốn tận dụng lợi thế chiều cao để đánh bại Nhật Bản. Dù Nhật Bản đã dự đoán trước điều này, nhưng khi thấy hai cầu thủ cao lớn vào sân, họ vẫn hoảng loạn.

Bỉ đã có thu hoạch nhờ chiến thuật bóng bổng: đầu tiên trung vệ Vertonghen đánh đầu tạo ra một quỹ đạo cong kỳ lạ bay vào lưới Nhật, gỡ lại một bàn; sau đó Fellaini vào sân từ ghế dự bị cũng đánh đầu không thể cản phá để gỡ hòa.

Fellaini cao lớn đánh đầu gỡ hòa

Vào thời gian bù giờ, Nhật Bản được hưởng quả đá phạt. Honda Keisuke thực hiện, nhưng bị Courtois cản phá xuất sắc. Nhật Bản được hưởng quả phạt góc, họ nghĩ rằng nếu ghi được bàn này, trận đấu sẽ kết thúc, Bỉ không còn thời gian để gỡ. Vì vậy, các cầu thủ Nhật dũng cảm dồn lên vòng cấm để tranh bóng.

Honda Keisuke đến khu vực phạt góc bên trái, dùng chân trái thực hiện quả phạt góc xoáy ra ngoài. Thủ môn cao tay dài Courtois của Bỉ nhắm đúng điểm rơi, dễ dàng bắt gọn bóng. Không đợi các cầu thủ Nhật kịp phản ứng, anh nhanh chóng ném bóng cho đồng đội De Bruyne đã lao lên phía trước.

De Bruyne dẫn bóng tốc độ cao xâm nhập phần sân Nhật Bản. Tiền vệ Nhật Yamaguchi Hotaru lao lên ngăn cản nhưng trượt. De Bruyne kịp thời chuyền bóng sang cánh phải cho đồng đội Meunier đang băng lên. Hậu vệ trái Nhật Nagatomo Yuto ban đầu đang theo kèm tiền đạo trung tâm Bỉ Lukaku chạy vào trong, thấy bóng được chuyền ra biên, anh buộc phải đổi hướng quay lại kèm Meunier. Meunier không dây dưa, quyết đoán chuyền vào vòng cấm.

Do Nagatomo bỏ Lukaku, đội trưởng Nhật Hasebe Makoto vội vàng lui về vòng cấm cố gắng bọc lót cho Lukaku. Nhưng khi bóng đến, Lukaku không chọn cách nhận bóng mà bình tĩnh bỏ qua. Tiền vệ cánh Bỉ Chadli xuất hiện như ma quỷ, trong tình trạng không ai kèm, nhẹ nhàng đưa bóng vào lưới Nhật Bản. 3-2, Bỉ ngược dòng ở những phút cuối.

Bỉ ngược dòng ở những phút cuối

Từ lúc Nhật Bản thực hiện quả phạt góc đến khi Bỉ đưa bóng vào lưới Nhật, chỉ vỏn vẹn 14 giây. Bỉ đã thực hiện một pha chuyển đổi trạng thái và phản công mẫu mực. Nhật Bản không còn thời gian để phản công, họ đành chấp nhận số phận bị loại ở những giây cuối.

Honda Keisuke đã tham dự ba kỳ World Cup cùng đội tuyển Nhật Bản. Trước khi World Cup Nga khởi tranh, Honda đã cùng các đồng đội tổ chức sinh nhật. Khi đó, anh nói với đồng đội: "Nếu cuộc đời tôi kết thúc sau World Cup này, tôi sẽ có quyết tâm như thế nào? Tôi sẽ đối mặt với World Cup ra sao? Tôi muốn tiếp tục sống với niềm tin đó."

Nhưng trong trận đấu quan trọng với Bỉ, Honda không được đá chính, mà động viên đồng đội trên băng ghế dự bị. Khi vào sân, anh không thể giúp đội giành chiến thắng, ngược lại một quả đá phạt và một quả phạt góc của anh đã gián tiếp dẫn đến bàn thua cuối cùng. Sau trận, anh động viên các đàn em: "Tôi đã nỗ lực hướng tới mục tiêu vô địch World Cup từ nhỏ. Tôi hy vọng thế hệ trẻ sẽ kế thừa tinh thần này. Những cầu thủ luôn hô hào 'giành chức vô địch' sẽ trở thành những người dẫn dắt đội tuyển quốc gia trong tương lai."

Sau trận, hậu vệ Nhật Bản Yoshida Maya tổng kết: "Tâm lý của chúng tôi quá kém. Tôi không biết đó là do thiếu kinh nghiệm hay thiếu tự tin. Chúng tôi hoàn toàn không biết cách kiểm soát trận đấu." Nhưng tổng kết đó có vẻ quá đơn giản. Để tổng kết toàn diện thất bại này, đài NHK Nhật Bản đã phỏng vấn sâu nhiều cầu thủ, huấn luyện viên của cả hai đội Nhật và Bỉ, đồng thời thu thập băng ghi hình từ nhiều góc máy của trận đấu để thực hiện một bộ phim tài liệu mang tên "14 giây ở Rostov: Câu chuyện chưa kể giữa Nhật Bản và Bỉ tại World Cup".

Thất bại của Nhật Bản được dựng thành phim tài liệu

Trong bộ phim này, các cầu thủ Nhật Bản được phỏng vấn đã xem xét lại thất bại và suy ngẫm, phân tích nhiều chi tiết của trận đấu. Ví dụ, bàn thua quyết định của Nhật Bản xuất phát từ một quả phạt góc của họ, nhưng bóng bị Courtois bắt gọn và ném ra để tổ chức phản công chí mạng. Phim tài liệu qua phỏng vấn các cầu thủ và huấn luyện viên thể hiện quan điểm: Nhật Bản khi thời gian 90 phút sắp hết, không nghĩ đến việc giữ bóng kéo trận đấu sang hiệp phụ, mà chọn thực hiện quả phạt góc, mất quyền kiểm soát bóng, đó là một canh bạc liều lĩnh.

Phim không chỉ chỉ ra vấn đề mà còn truy tìm nguyên nhân. Tại sao họ lại làm như vậy? Nagatomo Yuto giải thích: "Trước đó, trong trận gặp Ba Lan, mười phút cuối chúng tôi chỉ chuyền bóng để câu giờ, điều đó khiến chúng tôi rất khó chịu." Vì vậy, khi gặp Bỉ, Nhật Bản đã không chọn tiếp tục câu giờ.

Ngoài ra, khi Courtois lao ra bắt bóng, cầu thủ Nhật gần nhất là trung vệ Yoshida Maya. Nhưng Yoshida không lao lên ngăn cản Courtois ngay lập tức, mà đứng sững lại thở dài, tiếc nuối vì không giành được điểm rơi. Trong khoảnh khắc anh mất tập trung, Courtois đã nhanh chóng ném bóng cho đồng đội, phát động phản công.

Trong phim, Yoshida tỏ ra hối hận: "Đáng lẽ lúc đó tôi phải va chạm với thủ môn, làm anh ta ngã, chẳng qua chỉ nhận thẻ vàng thôi. Lúc đó tôi chưa nhận thẻ nào, dù nhận thẻ vàng cũng ngăn được pha tấn công đó. Nhưng trong khoảnh khắc ấy, tôi chỉ nghĩ: 'A, bóng bị thủ môn bắt mất'. Chỉ chậm một nhịp thôi..."

Trong phim, những lời "suy ngẫm" tương tự còn rất nhiều. Ví dụ: Yamaguchi lao lên mù quáng khi De Bruyne dẫn bóng, khiến hàng thủ trống trải; Nhật Bản luôn không kịp phạm lỗi chiến thuật với đối phương; trong pha phản công của Bỉ, lựa chọn vị trí chạy về của các cầu thủ Nhật không phải là tối ưu... Bộ phim dành 50 phút để phân tích 14 giây của trận đấu, bàn luận đến từng chi tiết.

Khoảnh khắc Chadli ghi bàn quyết định

Phim tài liệu được phát hành cuối năm 2018, gây chấn động trong giới bóng đá Nhật Bản. Sau đó, một netizen đã đăng phụ đề tiếng Trung và gửi lên các nền tảng video Trung Quốc, thu hút sự quan tâm lớn từ người hâm mộ Trung Quốc. Nhiều người thở dài: đó là tinh thần nghiêm túc, tỉ mỉ của bóng đá Nhật, họ rút kinh nghiệm từ thất bại để nâng cao năng lực chuyên môn, điều mà bóng đá Trung Quốc thiếu và cần học hỏi.

Nhưng khoảng cách giữa bóng đá Nhật và bóng đá đẳng cấp thế giới không thể hoàn toàn bù đắp chỉ qua "suy ngẫm" và "tổng kết". Ở hai kỳ World Cup sau, Nhật Bản dù có những trận đấu ấn tượng, nhưng vẫn không vượt qua được vòng 1/8. Dần dần, "thua trận là quay phim" trở thành chủ đề để nhiều người hâm mộ Trung Quốc chế giễu, đả kích bóng đá Nhật. Một số cho rằng sự suy ngẫm này "hình thức hơn nội dung", không giải quyết được vấn đề cốt lõi, và điển hình là "suy luận ngược nguyên nhân từ kết quả", cố gắng "công thức hóa" bóng đá vốn thay đổi từng phút giây. Do đó, nó chỉ là hình thức bề ngoài. Các đội mạnh châu Âu thua trận, có thấy họ suy ngẫm nhiều không? Có thấy họ quay phim không? Tại sao thành tích World Cup của họ lại tốt hơn Nhật Bản nhiều? Điều này cho thấy, sự khác biệt thực sự giữa bóng đá Nhật và châu Âu không nằm ở những chi tiết cụ thể của trận đấu (vì mỗi trận đều khác nhau), mà là sự khác biệt toàn diện về văn hóa bóng đá, truyền thống bóng đá và năng lực vận động.

14 giây ở Rostov

Ngoài ra, Nhật Bản sau mỗi trận World Cup, dù thắng hay thua, đều dọn dẹp phòng thay đồ sạch sẽ và để lại giấy cảm ơn. Người hâm mộ Nhật sau khi xem xong cũng tự động nhặt rác trên khán đài. Những hành động này trong một thời gian đã làm xúc động các đội bóng và người hâm mộ Trung Quốc, gây ra làn sóng học tập rộng rãi. Nhưng theo thời gian, một số người hâm mộ cũng cảm thấy chán ngán với những tin tức này, cho rằng bóng đá Nhật chỉ đang "tự PR". Tâm lý phản kháng này cũng xuất hiện ở Nhật Bản. Có nữ cư dân mạng Nhật phát biểu: "Đàn ông Nhật ở nhà chẳng làm việc nhà gì, đến World Cup lại giả vờ nhặt rác?"

Bóng đá Nhật Bản một mặt thể hiện thái độ khiêm tốn, tự phê bình và xem xét lại những sai lầm, nhưng mặt khác, dù suy ngẫm thế nào, kết quả cũng giống nhau: chưa bao giờ lọt vào tứ kết World Cup, tạo ra sự tương phản lớn với khẩu hiệu "vô địch". Theo đuổi ước mơ là đáng quý, nhưng thường xuyên tuyên truyền ước mơ mà không thể đến gần nó, sẽ để lại ấn tượng "hô khẩu hiệu suông, PR câu view". Khi bóng đá Nhật vừa tiến bộ vừa kể "câu chuyện truyền cảm hứng", các cường quốc bóng đá khác cũng không đứng yên. Đối với bóng đá Nhật, để thực sự trở thành ứng cử viên vô địch World Cup, con đường còn rất dài.