The Athletic gần đây đã đăng một bài báo khoa học phổ thông giải thích lý do tại sao gót giày của Pedro Neto bị cắt. TA cho biết, điều này có thể liên quan đến một dị tật nào đó.

Một cái kéo, một đôi giày bóng đá trị giá 300 bảng Anh, và một sự điều chỉnh trang bị trông khá kỳ lạ trong bóng đá đỉnh cao. Trong trận đấu vòng 16 đội Bồ Đào Nha thua Tây Ban Nha, gót giày của Pedro Neto đã bị cắt, nhưng đây không phải là trò nghịch ngợm trong phòng thay đồ.

Hình ảnh tất của Neto lộ ra từ gót giày đã đặt ra câu hỏi: tại sao một số cầu thủ lại dùng dao để cải tạo đôi giày vốn được thiết kế với độ chính xác đến từng milimet?

Philippe Coutinho, Roberto Firmino, Mats Hummels và Daniele De Rossi đều từng mang những đôi giày có lỗ tương tự. Có thể có nhiều nguyên nhân, nhưng một lời giải thích là dị dạng Haglund, một bệnh về gót chân khiến người bệnh khó chịu với giày chật.

Vậy nó chính xác là gì? Nó ảnh hưởng đến vận động viên như thế nào? Có thể chữa khỏi không?

Dị dạng Haglund là gì?

Dị dạng Haglund là sự phát triển quá mức của xương ở gót chân, gần điểm bám của gân Achilles.

Michael Robson, chuyên gia vật lý trị liệu cơ xương khớp tại LDN Physio, cho biết một số người dù có xương nhô ra thêm nhưng không có triệu chứng nào.

Robson nói với The Athletic: "Chỉ khi xương phát triển lớn hơn liên tục kích thích các mô mềm xung quanh, nó mới thực sự trở thành hội chứng đau."

Các mô mềm này có thể bao gồm gân Achilles và túi hoạt dịch sau xương gót (retrocalcaneal bursa), một túi nhỏ chứa chất lỏng gần gót chân giúp đệm áp lực lên khu vực này.

Bartholomew Hudson-Gill, chuyên gia vật lý trị liệu tại Opus Biological ở gần phố Harley, London, từng làm việc với các cầu thủ bóng đá ưu tú tại Trung tâm Y học Xuất sắc FIFA, cho biết dị dạng Haglund là kết quả của sự kết hợp giữa hình thái xương gót, gân Achilles dày lên và túi hoạt dịch bị kích thích.

Hudson-Gill nói: "Cái túi hoạt dịch đó về cơ bản giống như một bộ giảm xóc."

"Gân Achilles sẽ dày lên, túi hoạt dịch bị kích thích, và sau đó xương cũng bắt đầu bị kích thích."

"Tải trọng càng lớn, càng đau. Đau có nghĩa là xương có thay đổi, và điều này lại làm cơn đau nặng thêm."

Tại sao lại cắt lỗ trên giày?

Neto không công khai giải thích lý do giày của mình bị cải tạo. Các mụn nước hoặc kích ứng khác cũng có thể giải thích việc khoét lỗ trên giày.

Nhưng nếu một cầu thủ đang đối phó với dị dạng Haglund, việc mở gót giày có thể giảm áp lực lên gót chân.

Cầu thủ có thể cố gắng tránh phần hỗ trợ gót cứng vì nó trực tiếp đè lên vùng bị kích thích. Điều này có nghĩa là sử dụng gót mềm hơn hoặc đơn giản là tháo bỏ một phần của giày.

Hudson-Gill nói: "Điều này ngăn giày thực sự đè lên gân Achilles và xương đó, từ đó ngừng kích thích."

Ở câu lạc bộ, không phải lúc nào cầu thủ cũng tự tay sửa giày. Hudson-Gill cho biết, câu lạc bộ có thể nhờ bác sĩ chuyên khoa chân thực hiện điều chỉnh này vì họ biết nên cắt ở đâu và giữ giày ổn định như thế nào.

Dị dạng Haglund có thể chữa trị không?

Khi cầu thủ có xương nhô ra, mục tiêu thường không phải là làm biến mất phần nhô ra mà là kiểm soát sự kích thích xung quanh nó.

Quản lý điều trị thường bắt đầu bằng giảm áp lực lên khu vực đó, làm dịu gân Achilles và bắp chân, sau đó tăng cường sức mạnh trở lại và dần khôi phục tải trọng đặc thù bóng đá.

Nhưng trong suốt giải đấu cúp hoặc mùa giải, ưu tiên thường là kiểm soát triệu chứng, thay vì hoàn toàn dừng lại để nghỉ ngơi.

Hudson-Gill nói: "Họ sẽ không dừng thi đấu chỉ vì một chút đau ở phía sau gót chân. Họ có thể còn phải tham dự chung kết cúp hoặc vòng loại World Cup."

Nhiều cầu thủ có thể kiểm soát tình trạng này bằng cách sửa giày, vật lý trị liệu, liệu pháp sóng xung kích, tiêm thuốc và điều chỉnh khối lượng hoạt động. Nếu điều trị bảo tồn thất bại, cũng có thể chọn phẫu thuật, nhưng Hudson-Gill cho biết nhiều cầu thủ có thể tránh được phẫu thuật.

Căn bệnh này được đặt theo tên bác sĩ phẫu thuật người Thụy Điển Patrick Haglund, người mô tả nó vào năm 1927. Gần một thế kỷ sau, trong bóng đá đỉnh cao, một trong những cách đối phó trực quan nhất có lẽ vẫn là đơn giản nhất: để không gian cho gót chân.

"Anh đi khập khiễng"

Phóng viên của The Athletic, Stuart James, chia sẻ trải nghiệm đau đớn của bản thân.

Tôi thường nghe người khác nói: "Anh đi khập khiễng." Khi tốt, nó giống như một cơn đau âm ỉ. Khi tồi tệ, gót chân tôi đau từng cơn, và tôi không muốn mang bất kỳ đôi giày nào có gót cứng.

Mang giày bóng đá đi huấn luyện quả là một cơn ác mộng. Ở sân 3G nhân tạo của Anh không được phép mang giày thể thao thông thường. Tôi nới lỏng dây giày, và chiếc giày chân trái - chân có vấn đề - được mang càng rộng càng tốt để cố gắng giảm áp lực lên gót chân.

Ban đầu, tôi hoàn toàn không biết cục xương nhô ra này là gì. Sau đó tôi đề cập với mẹ tôi, bà là một người hâm mộ điền kinh. Bà nói: "Nghe có vẻ giống như căn bệnh mà Donovan Brazier đã mắc, Hội chứng Haglund."

Brazier là vận động viên 800m người Mỹ, giành huy chương vàng và phá kỷ lục quốc gia tại Giải vô địch thế giới 2019. Khi đó anh 22 tuổi, là một ngôi sao. Nhưng sau đó chấn thương đã cản đường anh. Đầu tiên là gãy xương chày, sau đó là một cục u phía sau gót chân. Brazier đã không thi đấu trong ba năm và trải qua nhiều cuộc phẫu thuật. Anh từng giải thích: "Tôi đã mắc vấn đề Haglund đó."

Bác sĩ tư vấn nhanh chóng xác nhận vấn đề của tôi cũng là vậy. Ông nói: "X-quang xác nhận xương gót của bạn, tức xương gót chân, có phần nhô ra khá rõ ở phía sau trên, phù hợp với dị dạng Haglund, kèm theo hình thành xương mới và một số dấu hiệu xói mòn xương, cho thấy quá trình viêm."

Dị dạng Haglund phổ biến một cách đáng ngạc nhiên, có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm mang giày quá chật - các cầu thủ bóng đá thường mang giày rất chặt - và tập luyện quá mức.

Bác sĩ tư vấn đưa cho tôi ba lựa chọn: mang giày không có gót, điều này không thực tế; thử miếng đệm gót, một loại lót giày; hoặc phẫu thuật. Vậy nên thực ra tôi chỉ có một lựa chọn.

Tháng 12 năm ngoái, tôi đã phẫu thuật.

Vậy là xong hết rồi? Không. Quá trình hồi phục đau đớn và chậm chạp. Sự vật lộn của tôi với tiến độ chậm gần như mạnh mẽ như sự bất lực của bác sĩ vật lý trị liệu vì sự thiếu kiên nhẫn của tôi. Ba tháng sau khi tôi phàn nàn vẫn còn đau, cô ấy nói: "Anh mong đợi gì? Chuyện này giống như ai đó đã dùng cưa Black & Decker cưa qua gót chân anh vậy."

Sau đó có người khuyên tôi làm phẫu thuật lần hai, bao gồm cắt rời gân Achilles, loại bỏ nhiều xương hơn, rồi cố định lại gân. Tôi từ chối.

Tuần trước ở Dallas, tôi đã chạy lần đầu tiên sau phẫu thuật. Thành tích 800m của Brazier chắc chắn sẽ không bị đe dọa, và tôi cũng không hoàn toàn không đau. Nhưng ít nhất đó là một khởi đầu.