Tin Hupu ngày 14/09: Phóng viên Jordan Campbell của The Athletic UK viết chuyên đề về việc các học viện đào tạo trẻ của nhóm Big Six tại Premier League chiêu mộ lẫn nhau.

Thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa các học viện đào tạo trẻ hàng đầu nước Anh đã chấm dứt.

Trong nhiều năm, tồn tại một quy ước bất thành văn giữa các câu lạc bộ lớn của Premier League: không chiêu mộ cầu thủ trẻ của học viện đối phương. Dù thỏa thuận này đôi lúc bị phá vỡ, nhìn chung “sáu ông lớn” vẫn giữ được tình trạng chung sống tương đối hòa bình.

Với nhiều người trong giới đào tạo trẻ, đây rõ ràng là điều tốt, vì nó giúp cầu thủ tập trung vào sự phát triển của bản thân thay vì bị phân tâm bởi những thương vụ chuyển nhượng tiềm tàng.

Giờ đây, bất kỳ cầu thủ nào cũng có thể trở thành mục tiêu bị chiêu mộ.

Có người cho rằng việc Rhian Brewster chuyển từ Chelsea sang Liverpool năm 2015 là khởi đầu cho rạn nứt này; người khác lại chỉ ra thương vụ Charlie McNeill từ Manchester City sang Manchester United năm 2021 là một dấu mốc khác.

Tuy nhiên, tất cả đều đồng thuận rằng thương vụ Rio Ngumoha chuyển từ Chelsea sang Liverpool năm 2024 mới là bước ngoặt then chốt thay đổi hoàn toàn cuộc chơi.

Khi đó, hai câu lạc bộ không thể thống nhất về phí chuyển nhượng, cuối cùng hội đồng trọng tài phán quyết Liverpool phải trả cho Chelsea 2,8 triệu bảng (tùy vào phong độ của cầu thủ, tổng số có thể lên tới 6,8 triệu bảng) để ký hợp đồng với Ngumoha mới 16 tuổi.

Khoản phí này ban đầu được coi là biện pháp răn đe nhằm hạn chế việc chiêu mộ cầu thủ ở độ tuổi đó, nhưng thực tế đã chứng minh giá trị thực của Ngumoha vượt xa con số này.

The Athletic đã phỏng vấn hàng chục nguồn tin từ các học viện đào tạo trẻ và công ty đại diện cầu thủ ở Anh, nhằm tìm hiểu hiện trạng lĩnh vực tuyển mộ trẻ và lý do gần đây dòng chảy cầu thủ giữa các câu lạc bộ lớn gia tăng mạnh. Vì lý do duy trì quan hệ và chưa được câu lạc bộ cho phép phát ngôn công khai, các nguồn tin này đều yêu cầu giấu tên.

“Hiện nay cạnh tranh vô cùng khốc liệt,” một tuyển trạch viên của một câu lạc bộ lớn nói. “Mọi người đều nhận ra rằng dù việc trả 1 triệu hay 2 triệu bảng để ký một cầu thủ trẻ nghe có vẻ đắt đỏ, chỉ cần cầu thủ đó đạt tới trình độ Championship hoặc cao hơn, khoản lợi nhuận thu về sẽ rất lớn. Đây chẳng khác nào một mảng kinh doanh ngoài hoạt động chính của câu lạc bộ.”

Ở cấp độ U16 (dưới 16 tuổi) trong mùa hè này, Manchester United sắp ký hợp đồng với David Eze và Karim Cassim, sau khi hai cầu thủ này từ chối hợp đồng học bổng của Manchester City.

Manchester City thì ký hợp đồng với Mishel Nduka từ Arsenal. Arsenal ký hợp đồng với Elijah Upson từ Tottenham Hotspur và Vincent Joseph từ Liverpool.

Tottenham Hotspur ký hợp đồng với George Jobling từ Chelsea. Chelsea hiện đang trong thời gian cấm chuyển nhượng cầu thủ trẻ kéo dài chín tháng và phải đợi đến tháng 12 mới có thể phản công.

Brexit là một yếu tố quan trọng khiến dòng chảy cầu thủ giữa các câu lạc bộ Premier League gia tăng và các thương vụ chuyển nhượng cầu thủ học viện ngày càng mang tính thương mại hóa. Dù cầu thủ thường không được phép chuyển nhượng quốc tế trước 18 tuổi, theo một quy định đặc biệt, cầu thủ có hộ chiếu Liên minh châu Âu trước đây vẫn được phép tự do di chuyển giữa các nước EU trong độ tuổi từ 16 đến 18.

Tuy nhiên, năm 2021 các câu lạc bộ Premier League mất đặc quyền này, khiến quy mô thị trường liên quan co lại 95%. Chỉ trong một đêm, những cầu thủ dưới 18 tuổi xuất sắc nhất trên thị trường đều tập trung vào các câu lạc bộ đối thủ trong nước Anh.

Thay đổi này thúc đẩy dòng chảy cầu thủ giữa các câu lạc bộ trong nước Anh ngày càng thường xuyên. Đồng thời, việc số học viện đào tạo trẻ đạt chuẩn “cấp một” gia tăng cũng góp phần làm tình hình thêm phức tạp: số học viện loại này tăng từ 20 học viện ở mùa giải 2012-13 lên 31 học viện ở mùa giải 2026-27.

Nhiều giám đốc học viện và người đại diện đều cho rằng Aston Villa đang dẫn đầu trong lĩnh vực này; họ theo đuổi chiến lược chủ động, thu nạp tài năng từ các học viện cấp hai và cấp ba khi cầu thủ còn rất trẻ, thay vì chờ đến giai đoạn cuối tuổi thiếu niên mới hành động.

Chiến lược tuyển mộ tích cực của Manchester City ở miền Nam nước Anh cũng được xem là một yếu tố lớn khác làm gia tăng cạnh tranh; họ đã ký hợp đồng với một loạt tài năng 16 tuổi, chẳng hạn Divine Mukasa của West Ham United, Ryan McAidoo của Chelsea và Dexter Oliver của Tottenham Hotspur.

Ngày nay, các câu lạc bộ như Sheffield United, Leeds United và Wolverhampton Wanderers cũng đều cử tuyển trạch viên thường trú tại London để tìm kiếm tài năng trẻ địa phương.

Mùa hè năm nay, họ tạo nên cơn sốt chiêu mộ nhắm vào nhóm cầu thủ từ 12 đến 16 tuổi, đầu tư hàng triệu bảng vào các cấp độ khác nhau. Hiện tại, họ đang tiến gần việc ký hợp đồng với hai cầu thủ thuộc đội U14 của West Ham United, dự kiến phí chuyển nhượng mỗi người có thể lên tới hàng trăm nghìn bảng.

Southampton dự kiến sẽ mất một tiền vệ 14 tuổi, người sẽ chuyển sang Manchester City. Dù khoản tiền đền bù đáng lẽ khoảng 400.000 bảng, câu lạc bộ ở bờ biển phía nam này có xu hướng đưa vụ việc ra hội đồng trọng tài thay vì chấp nhận số tiền phía đối phương đưa ra; họ cho rằng phí chuyển nhượng nên ở mức gần 1 triệu bảng, với lý do cầu thủ này trước đó đã nhận học bổng được cấp trước và được hưởng giáo dục tư thục.

Bán tài năng học viện đã trở thành hoạt động siêu lợi nhuận. Theo Quy tắc lợi nhuận và bền vững (PSR) của Premier League được đưa vào từ mùa giải 2013-14, lợi nhuận từ các thương vụ chuyển nhượng kiểu này được coi là lợi nhuận thuần, điều này thúc đẩy các câu lạc bộ có xu hướng ký hợp đồng với cầu thủ trẻ hơn với mức giá thấp nhất có thể.

“Mô hình này xuất phát từ cấp cao nhất,” một người đại diện nói. “Bán đi những cầu thủ học viện hàng đầu có thể làm đẹp sổ sách, nhưng nó cũng gây áp lực khổng lồ lên toàn bộ hệ thống đào tạo trẻ - bởi bạn cần đảm bảo ngôi sao tiếp theo luôn sẵn sàng kế cận, để đối phó với khoảng trống tài chính tiềm tàng hoặc để gây quỹ chiêu mộ cầu thủ.”

Đây cũng là một phần lý do Manchester City sẵn sàng chi 12,5 triệu bảng, đánh bại Arsenal để ký hợp đồng với tài năng 17 tuổi Jeremy Monga của Leicester City. Tuy nhiên, số câu lạc bộ có khả năng chi trả cho mức đầu tư như vậy thực sự rất ít.

“Quy trình năm bước”

Hệ thống học viện đào tạo trẻ ở Anh có hơn 14.000 cầu thủ đăng ký, Premier League đã xây dựng các quy định phát triển cầu thủ trẻ chi tiết làm khung bảo đảm giám sát dòng chảy chuyển nhượng cầu thủ trẻ. Hệ thống này nhằm bảo vệ lợi ích tốt nhất của trẻ em, giúp cầu thủ và gia đình tìm được môi trường phát triển phù hợp nhất với nhu cầu cá nhân, đồng thời đảm bảo các học viện đào tạo trẻ nhận được sự ghi nhận và bảo vệ xứng đáng cho khoản đầu tư khổng lồ của họ.

Mỗi thương vụ chuyển nhượng đều phải được Premier League phê duyệt thông qua “quy trình năm bước”, được quy định chi tiết tại các điều 254 đến 261 của quy định phát triển cầu thủ trẻ. Cơ chế này được thiết lập vào năm 2016 nhằm bảo vệ cầu thủ trẻ khỏi việc “tiếp cận ngầm” - giống như bóng đá chuyên nghiệp người lớn, hành vi này cũng bị cấm trong hệ thống đào tạo trẻ. Phạm vi áp dụng của quy trình sau đó được mở rộng từ chỉ các thương vụ chuyển nhượng cầu thủ thuộc “học viện cấp một” sang mọi dòng chảy cầu thủ liên quan đến đền bù tài chính.

Công tác phê duyệt thường được giao cho các công ty luật bên thứ ba thực hiện, họ sẽ điều tra nguồn gốc ý định chuyển nhượng, thời điểm lần đầu tiếp xúc với gia đình cầu thủ và cách thức tiếp xúc với câu lạc bộ cũ. Đây là một biện pháp bảo đảm, với chi phí liên quan do câu lạc bộ bên mua chịu.

“Quy trình năm bước” thường bao gồm các cuộc phỏng vấn trực tuyến với những người liên quan đến thương vụ. Hai câu lạc bộ liên quan và cha mẹ cầu thủ phải ký tuyên bố xác nhận rằng quá trình chuyển nhượng không liên quan đến bất kỳ hành vi dụ dỗ nào bằng tiền bạc hoặc hiện vật. Nếu bị nghi vi phạm, bên điều tra có thể yêu cầu nộp điện thoại công việc và máy tính xách tay để kiểm tra.

Một số câu lạc bộ tổ chức các buổi hội thảo giáo dục cho phụ huynh, giải thích quy trình liên quan và nhấn mạnh hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra nếu vi phạm quy định của Premier League hoặc Liên đoàn bóng đá Anh (FA). Premier League nhắc nhở phụ huynh vào đầu mỗi mùa giải rằng: nếu chọn hủy đăng ký cầu thủ, trong khi quy trình “điều tra năm bước” sau đó kéo dài, cầu thủ có thể đối mặt nguy cơ bị gạt khỏi thi đấu trong thời gian dài.

Tuy nhiên, hiểu biết và trải nghiệm từ hàng chục nguồn tin cho thấy một số cá nhân và câu lạc bộ đang tìm cách lách luật, làm dấy lên nghi ngờ về hiệu quả của các quy định hiện hành và “quy trình năm bước”. Theo mô tả, trong giới bóng đá tồn tại tâm lý tiêu cực phổ biến rằng thực tế đã không còn khả năng ngăn chặn những hành vi vi phạm kiểu này của một số ít người quá khích.

Nhiều người đứng đầu học viện đào tạo trẻ và người đại diện tiết lộ với The Athletic rằng phụ huynh được hướng dẫn cách trình bày khi bị điều tra, nhằm tránh làm dấy lên bất kỳ nghi ngờ nào về “tiếp cận ngầm trái phép”.

Để tạo ra vẻ ngoài rằng hai bên trước đó chưa từng liên hệ, phụ huynh sẽ gửi email đến nhiều học viện đào tạo trẻ hàng đầu, hỏi liệu đối phương có muốn ký hợp đồng với con trai họ không - dù thực tế đứa trẻ đã quyết định chuyển đến nơi khác từ lâu. Những email qua lại này nhằm tạo ra hình ảnh rằng khi làm thủ tục hủy đăng ký, họ vẫn chưa xác định được điểm đến tiếp theo.

Thực tế có một số cầu thủ chủ động hủy đăng ký để tìm kiếm lựa chọn khác. Tháng trước, người phụ trách một học viện cấp một nhận được email từ phụ huynh của một số cầu thủ 14 tuổi, hỏi liệu câu lạc bộ có muốn ký hợp đồng với con trai họ không. Một số phụ huynh thậm chí còn đính kèm dữ liệu để quảng bá tiềm năng của con. Hành vi này thường xuất phát từ sự chủ động của phụ huynh hơn là bị người đại diện thúc đẩy.

“Tình hình hiện nay là phụ huynh hiểu biết sâu hơn về những gì họ có thể làm,” một trưởng bộ phận tuyển mộ của học viện cấp một nói.

“Nhiều năm trước, họ không dám lên tiếng hay đặt câu hỏi. Bây giờ, họ biết màn trình diễn như thế nào mới được coi là xuất sắc. Điều này tuy khiến phụ huynh trở nên tính toán như “lính đánh thuê”, nhưng cũng buộc các câu lạc bộ phải có trách nhiệm với họ.”

Một số tuyển trạch viên từng làm việc tại các câu lạc bộ lớn nói với The Athletic rằng để đối phó với “quy trình điều tra năm bước”, họ nhận được chỉ thị nghiêm ngặt: tuyệt đối không được nhắc tên bất kỳ cầu thủ học viện nào trong email hoặc tin nhắn, vì điều tra viên sẽ truy tìm cách cầu thủ được phát hiện và đánh giá. Bằng cách loại bỏ hồ sơ ghi chép, trưởng bộ phận tuyển mộ này trở thành đầu mối liên hệ duy nhất trong cuộc điều tra. Cách làm này được xem là biện pháp hóa giải rủi ro điều tra tiềm tàng. Nhiều người đứng đầu học viện và người đại diện cho biết việc sử dụng điện thoại dùng một lần (“điện thoại vứt đi”) và trung gian khiến hành vi vi phạm rất khó bị phát hiện.

Dù một số câu lạc bộ bị phạt tiền và cấm chuyển nhượng treo, cũng như một số cầu thủ bị gạt khỏi thi đấu trong thời gian dài trước khi được phép đăng ký, nhưng số thương vụ chuyển nhượng bị dừng lại vì “quy trình điều tra năm bước” lại rất ít.