

Hupu ngày 19/11 đưa tin: Ở phần cuối cuộc phỏng vấn, Lampard mượn trải nghiệm của Carrick để nói về mặt lợi và hại khi danh thủ trở lại dẫn dắt đội bóng cũ, đồng thời bàn về cách các HLV Anh được đánh giá. Ông đưa ra bộ ba tiền vệ Premier League hiện tại theo quan điểm của mình, chọn một đội hình năm người từ những đồng đội cũ, và kể lại những câu chuyện về Hazard, Silva cùng Zola trên sân tập.
Ferdinand: Nói thêm về một HLV vĩ đại. Mourinho vừa đến Chelsea đã nói mình rất đặc biệt. Anh còn nhớ ngày đầu tiên ông ấy gặp các anh thế nào không? Giờ anh cũng làm HLV, càng hiểu lần đầu nói chuyện với cầu thủ quan trọng đến mức nào.
Lampard: Khác hẳn. Bây giờ làm công việc này, tôi càng hiểu lần gặp đầu tiên nhất định phải để người ta thấy con người thật của mình. Lúc đầu ông ấy còn khá xa lạ với chúng tôi. Chúng tôi từng thấy ông ấy chạy dọc đường biên ở Old Trafford, thấy ông ấy giành danh hiệu, và nghe vài lời đồn rằng ông rất có tổ chức, ai không theo quy tắc của ông thì phải ra đi. Sau đó, trước Euro 2004, khi đội tuyển Anh tập trung và ở khách sạn Lowry, ông ấy đã đến gặp riêng chúng tôi, khoảng bốn năm cầu thủ Chelsea đang ở đội tuyển quốc gia.
Ông vừa bước vào phòng, bạn quả thực thấy được sự tự tin đó, cùng vẻ kiêu ngạo từng khiến bạn hơi lo lắng, nhưng ông cũng rất gần gũi. Vừa mở lời là khiến người ta phục. Bạn sẽ cảm thấy ông thật sự có thể đưa chúng ta đến nơi mình muốn, biến chúng ta thành những người chiến thắng. Ông nói rất hay, câu ngắn, ý cực kỳ rõ ràng: “Từ giờ trở đi, chúng ta sẽ trở thành những người chiến thắng.” Mấy người trẻ khoảng 25 tuổi như chúng tôi nghĩ: “Được thôi. Ông đưa chúng tôi đi đâu? Chúng tôi theo ông.”
Ferdinand: Mùa giải đó các anh chỉ thủng lưới 15 bàn ở Premier League. Khi đó tôi ở Man United, các anh khởi đầu quá nhanh, phía sau hoàn toàn không đuổi kịp. Sao lại đột nhiên thành ra như vậy?
Lampard: Về chiến thuật đương nhiên có rất nhiều thứ, chỉ là bây giờ khó nhớ từng chi tiết phức tạp. Nhưng điều ông ấy thực sự mang đến là tâm lý không muốn thủng lưới, không chịu bị đánh bại. Nền tảng cũ không hề tệ, nhóm của tôi và John Terry từng giành vị trí thứ hai ở giải quốc nội và vào đến bán kết Champions League. Sau đó có thêm Drogba, Carvalho và vài cầu thủ mới, đội nhanh chóng chạy đà. Bây giờ tôi biết, làm công việc này, bạn phải có cầu thủ giỏi. Nhưng khi ông ấy nói với chúng tôi “Chúng ta sẽ không bị đánh bại, chúng ta sẽ chơi như thế này”, mọi người cũng thật sự cùng nhau làm được. 15 bàn thua là từ đó mà ra.
Đặc biệt ở những trận lớn, yêu cầu của ông rất rõ ràng. Ví dụ khi bạn đá ở biên, lúc nào phải lùi về theo hậu vệ biên đối phương, có những thời điểm hôm nay đơn giản là không được tự ý dâng lên. Ông không cần từng giây từng phút vẽ sơ đồ, nói đối phương đứng đây bạn đứng kia, rồi đưa cho bạn năm sáu phương án thay đổi. Việc bạn phải làm ngày hôm đó, ông sẽ nói rõ. Có lúc ông còn bảo: “Tôi biết Ronaldinho giỏi, phải nghĩ cách chặn cậu ta. Nhưng khi không có bóng, cậu ta lười lắm.” Nghe xong bạn sẽ bật cười, nhưng ông lập tức nói trúng điểm then chốt, cũng khiến bạn thấy đối thủ không đến mức bất khả chiến bại.
Ferdinand: Có những buổi phân tích, chuyên gia cho bạn xem đối thủ nguy hiểm đến mức nào, nghe xong cảm giác tuần nào cũng phải đá với một đội đạt điểm tuyệt đối. Không hẳn là bị dọa sợ, nhưng bạn bước ra ngoài sẽ nghĩ: “Trời ơi, họ có mạnh như người ta nói không? Tôi vốn còn tưởng chúng ta mạnh hơn họ cơ.”
Lampard: Bản thân tôi cũng nhìn đối thủ theo cách đó. Khi chuyên gia phân tích đưa tài liệu, tôi nhìn Fulham và sẽ nghĩ: “Làm sao để hạn chế Iwobi? Còn Josh King nữa, chà.” Mắt bạn đương nhiên bị những thứ đó hút vào. Đó cũng là công việc của tôi, phải nhìn ra chỗ khó trước, rồi trong tuần tìm ra cách giải quyết. Nhưng cuộc họp trước trận lại là chuyện khác. Đó là lúc bạn nói cho mọi người biết bạn muốn trận đấu diễn ra thế nào. Bạn muốn khi bước ra sân, họ nghĩ “Được, xông lên”, chứ không phải trong đầu vẫn xoay “Toang rồi, phải phòng ngự cái này, còn phải phòng ngự cái kia”. Tôi cũng sẽ nói với họ, các cậu không cần nghĩ Josh King ghê gớm như tôi, nhưng ít nhất phải rõ cậu nhóc này tốt hơn chúng ta từng nghĩ.
Coventry phải để ý mối đe dọa từ mọi đội Premier League, vì trình độ ai cũng cao. Ngày trước, Chelsea và Man United ở phần lớn trận có thể nói trước “Chúng ta chơi theo cách của mình”, rồi tập trung vào một hai nhân vật then chốt của đối phương. Những trận thật sự cần chuẩn bị đặc biệt thường là khi đá với các anh, với Arsenal thời đó, sau này thêm Man City.
Ferdinand: Vậy Mourinho khi chuẩn bị cho trận gặp Man United rốt cuộc sẽ nói gì? Chúng ta từng đá nhiều trận lớn, thắng thua lẫn lộn. Là đối thủ, anh không bao giờ biết phòng thay đồ bên kia đang nói gì.
Lampard: Tôi luôn cảm thấy khi đến Old Trafford, chúng tôi có thể cầm bóng một quãng, nhưng cũng biết các anh có thể làm chúng tôi đau bất cứ lúc nào. Không giống hẳn khi đến Anfield, đến đó giống như phải chuẩn bị đá một trận cận chiến hơn. Ở sân các anh, khi tự cầm bóng bạn thấy sân khá rộng; bóng vừa đến chân các anh, bạn cũng thấy sao mà rộng thế. Các anh khai thác chiều ngang rất tốt, cầu thủ lại thật sự có trình độ. Nên yêu cầu của Jose đại khái là: “Khi chúng ta cầm bóng cũng đừng phơi hết mình ra ngoài, họ chỉ cần một pha phản công là nhanh chóng vượt qua cậu.” Đương nhiên đây không phải coi thường việc Man United chỉ biết phản công, các anh cũng kiểm soát bóng rất tốt.
Với kiểu đội có tiền vệ cánh như các anh, phía trước có thể có hai người, phía sau còn một người nhận bóng, ai đó phải ở lại khu vực đó, không được tùy tiện vượt qua đường giữa. Makelele chơi ở khu vực ấy một cách không tưởng.
Ferdinand: Sau này vị trí đó thậm chí còn được gọi là “vị trí Makelele”. Có thời nó không được coi trọng lắm, mấy năm gần đây lại có những cầu thủ như Rodri thống trị trận đấu, cùng Rice của Arsenal. Vị trí này quan trọng đến mức nào? Với người hâm mộ trẻ, Makelele rốt cuộc giỏi đến đâu?
Lampard: Có những việc anh ấy làm quá tốt: đọc trước nguy hiểm, đến đúng chỗ, chặn đường chuyền hướng lên. Anh ấy cũng đặc biệt nhanh khi đến gần bóng. Khi có bóng, có lẽ anh ấy còn bị đánh giá thấp, anh ấy biết cách nhận bóng, chuyền cho người khác, đẩy bóng một nhịp rồi chuyển sang phía bên kia. Anh ấy lặng lẽ đưa công việc của mình lên trình độ rất cao.
Ngày trước nhiều đội dùng một số 6 và hai số 8, Makelele đứng một mình ở đó vẫn chơi đến đẳng cấp hàng đầu. Bóng đá phát triển về sau, bạn sẽ thấy nếu chỉ để một người, anh ta phải thật sự xuất sắc, nếu không xung quanh sẽ lộ ra quá nhiều khoảng trống. Hiện nay không ít đội dùng hai người, có giai đoạn lại quay về một người. Rodri một mình cũng làm tốt, nhưng để đá vị trí đó, bây giờ bạn phải xử lý bóng rất tốt, dẫn dắt cả đội chuyển hướng, còn phải bao quát phạm vi rất lớn. So với trước kia, các đội sẽ có nhiều sắp xếp hơn để tránh việc anh ta bị bỏ một mình ở đó mà chịu đòn.
Ferdinand: Nói đến Michael Carrick, hành trình dẫn dắt của hai người thật ra có chút tương đồng. Anh ấy đến Middlesbrough trước, anh đến Derby County trước, sau đó đều tiếp quản CLB quan trọng nhất trong sự nghiệp cầu thủ của mình. Anh thấy lúc đó điều quan trọng hơn là hiểu truyền thống CLB, hay là chiến thuật và khả năng xây dựng văn hóa đội bóng của anh?
Lampard: Câu này khó trả lời. Có một vị thế nhất định ở CLB, người hâm mộ và những người xung quanh sẵn lòng nghe bạn định làm gì trước, lúc khởi đầu đúng là có chút lợi thế. Nhưng cũng chỉ ở lúc khởi đầu. Về sau, điều đó có thể bị quay ngược lại để công kích bạn: “Anh đá bóng thì giỏi, nhưng giờ đâu còn là đá bóng nữa.” Một HLV giỏi đến đâu cũng phải hiểu rõ tiêu chuẩn và văn hóa địa phương. Chelsea khác Everton, mỗi CLB đều khác. Bạn phải biết mình đang làm việc cho một CLB như thế nào. Hiểu lịch sử và văn hóa đương nhiên có ích, nhưng HLV giỏi nhất kể cả chưa từng đá bóng ở đó cũng sẽ tìm hiểu.
Từ góc độ cá nhân tôi, ở trường hợp của Michael, có thêm một thứ là tình cảm. Chúng tôi may mắn được ở CLB trong giai đoạn thành công, trải nghiệm đó trở thành một phần cuộc sống của bạn. Bạn quay về và thấy những điều mình không muốn thấy, sẽ rất khó chịu. Lần đầu tôi dẫn Chelsea, không gặp nhiều vấn đề kiểu này. Lần sau trở về tạm thời, có lúc tôi nghĩ: “Trước đây không như vậy. Đây không phải CLB mà tôi từng biết.” Nửa đội hình thiếu động lực, như thế không được. Vì sao một số người không muốn đá tám trận cuối, bạn có thể hiểu: hợp đồng sắp hết, sắp ra đi, hoặc vốn dĩ là người được cho mượn. Nhưng cũng có những người, làm vậy là không tôn trọng tiêu chuẩn của CLB này. Vì bạn quan tâm, nên nó chạm vào bạn, khiến bạn không nhịn được mà muốn có phản ứng.
Ferdinand: Man United cũng vậy. Những gì Sir Ferguson gây dựng năm xưa, anh từng trải qua tận mình. Khi tiêu chuẩn hạ xuống, bạn đã thấy nó tốt đẹp thế nào, rồi nhìn nó sa sút sẽ càng khó chịu. Để tuần nào cũng thi đấu có kết quả và giành danh hiệu, những tiêu chuẩn đó phải luôn có người gìn giữ. Nếu sắp đi chệch hướng, các cầu thủ trong phòng thay đồ có phải nói ra trước khi mọi thứ tệ đi không?
Lampard: Đúng. Thời chúng tôi khá giỏi việc nói thẳng mọi chuyện. Yêu cầu mọi người tập luyện nghiêm túc, giải quyết vấn đề nhỏ ngay khi vừa ló ra. Cũng không thể tô hồng quá việc cầu thủ xông vào nhau, nhưng thời đó đúng là có xảy ra. Có lần hai người to con đối đầu, tôi quên mất vì chuyện gì, lúc đó còn nghĩ: “Nếu thật sự đánh nhau thì có trò để xem đây.” Về sau đều không sao. Trên sân tập vào bóng mạnh một chút là sẽ có mấy chuyện như vậy. Một năm tập cùng nhau khoảng 250 ngày, kiểu gì cũng gặp.
Điều thật sự quan trọng là khi chơi không tốt, hoặc có chuyện gì đó trục trặc, bắt đầu có người đổ lỗi cho đồng đội, mọi người có thể nói rõ mọi chuyện và nhận trách nhiệm của mình hay không. Tôi thấy hiện nay đôi khi việc đó ít đi. Người ta dễ tìm lý do trước: “Không phải lỗi tôi, tôi đã cố gắng tập luyện rồi.” Nhưng để đội bóng bước ra khỏi giai đoạn khó khăn, vẫn phải có người sẵn lòng nhìn lại xem mình làm thế nào trước đã.
Ferdinand: HLV người Anh và HLV đến từ những nơi khác ở châu Âu, liệu có bị đánh giá bằng những tiêu chuẩn khác nhau không?
Lampard: Câu này rất dễ thành một tiêu đề câu view, nhưng trong lòng tôi có một phần thật sự thấy là có. Có thể là văn hóa, có thể vì người ta thấy người có xuất thân giống mình thì cho rằng có thể phê bình trực diện hơn. Thế hệ của Steve Bruce và Sam Allardyce từng bị nói là cổ hủ. Giờ nhìn lại vẫn có người nhớ thương, nói rằng Allardyce thời đó làm khá tốt, Bruce dẫn bao nhiêu đội thăng hạng. Chẳng phải bây giờ người ta lại bắt đầu dùng kiểu ném biên xa mà họ từng dùng đó sao?
Cách tốt nhất đương nhiên là giành kết quả để những lời đó dừng lại. Nhưng trong số HLV người Anh, không nhiều người có thể dẫn những cầu thủ tốt nhất đi giành chức vô địch. Nên bạn phải làm công việc tốt nhất có thể, và mọi người đúng là đang nhìn vào bạn. Có khi người ta nghĩ, một cựu cầu thủ xách hành lý ra ngoài tìm việc, rồi sẽ có người nói: “Không vấn đề gì, Frank, mời vào.” Cách nói đó khá lười biếng. Tôi đá bóng 20 năm, sau khi giải nghệ cũng học bằng HLV, cũng cố gắng giành cơ hội. Bản thân 20 năm sự nghiệp cầu thủ đó cũng nên có giá trị của nó. Nhưng người ta chỉ một câu “Anh được trao cơ hội thôi”, cứ như thể những thứ đó không tính.
Đương nhiên, bây giờ HLV khắp thế giới đều có thể đến cạnh tranh. Một vị trí như ở Coventry sẽ có năm sáu HLV khác với lý lịch tốt cũng muốn, người từ đâu đến cũng có. Làm không tốt, họ cũng sẽ gặp vấn đề tương tự. Tôi chỉ thấy rằng, vì chúng tôi là người Anh, có người sẽ nhắm vào bạn nhanh hơn, hoặc khi mọi thứ vừa có vấn đề, họ đã nghĩ sẵn vì sao đó là lỗi của bạn.
Ferdinand: Chuyển sang chuyện nhẹ nhàng chút. Ngân sách tùy ý, không được chọn cầu thủ hiện tại trong đội Coventry của anh. Dùng cầu thủ Premier League đang thi đấu để lập bộ ba tiền vệ, anh chọn thế nào?
Lampard: Tôi phải đưa Anderson vào, cứ nhìn cách cậu ấy chơi hiện nay là biết. Thêm Declan Rice. Hai tiền vệ chơi lùi, rồi tìm một người có thể đá số 8 hoặc số 10. Tôi đang nghĩ xem ai hiện nay có thể thật sự định đoạt trận đấu ở vị trí đó.
Ferdinand: Có cần tôi giúp tìm một số 10 không? Cherki dạo này khá có thứ. Palmer thì sao? Còn Odegaard nữa?
Lampard: Tôi đặc biệt thích Cole Palmer. Odegaard tôi cũng rất thích. Tôi có một người bạn là CĐV Arsenal, có lúc còn không chịu thừa nhận điều đó, tôi bảo anh ta: “Cậu ấy thật sự là một cầu thủ giỏi.” Có cậu ấy, Arsenal chơi tốt hơn. Mới đây tôi dẫn con trai gặp cậu ấy và Kai Havertz ở khách sạn, cả hai đối xử với con trai tôi vô cùng tử tế. Đương nhiên, chuyện đó khác với việc cậu ấy có phải cầu thủ giỏi hay không. Nhưng làm công việc của tôi, rồi nhìn Odegaard, sẽ thấy từng phần của trận đấu: cậu ấy pressing thế nào, có lúc chính cậu ấy là người khởi động đầu tiên, nhận bóng xong cũng luôn giữ được bóng trong chân đội nhà.
Tôi cũng không muốn bỏ sót đội khác. Brighton hiện nay chơi thứ bóng đá mà tôi rất thích xem. Nhưng nếu thật sự chọn vị trí cao hơn đó, có lẽ vẫn là Palmer, hoặc Rayan Cherki. Tôi cũng rất thích Alex Scott, cậu ấy hiện có chút chấn thương, chắc chỉ ngắn hạn. Cậu ấy có kiểu toàn năng của tiền vệ hiện đại, có thể đá cặp tiền vệ phòng ngự, cũng có thể dâng lên vị trí số 8, trình độ rất tốt.
Ferdinand: Câu cuối thật sự. Lập một đội năm người từ những người từng đá bóng cùng anh, không tính thủ môn, nói chặt chẽ thì thủ môn đâu được tính là cầu thủ, đúng không? Chelsea cũng được, tuyển Anh cũng được, ai cũng được.
Lampard: John Terry, tính một suất trước.
Ferdinand: Nếu có tôi và Terry cùng nhau, cậu ấy cứ ở phía sau. Các anh chắc chắn sẽ không thủng lưới.
Lampard: Vậy có lẽ cũng chẳng ghi được mấy bàn. Được, phía trước tôi phải đặt Didier Drogba, chỉ dựa vào những gì anh ấy từng làm. Còn Eden Hazard nữa.
Ferdinand: Hazard giỏi đến mức nào? Có phải một trong những cầu thủ tốt nhất anh từng hợp tác? Có phải chỉ cần đưa bóng cho cậu ấy là các anh có thể chạy lên phía trước?
Lampard: Đương nhiên. Chúng tôi nhanh chóng học được cách đưa bóng cho cậu ấy. Tiền mùa giải đầu tiên cậu ấy đến là ở Mỹ. Khi tập, trông như dây giày còn chưa buộc xong, dáng vẻ đó khiến vài người chúng tôi nghĩ: “Lát nữa có nên có ai ra đẩy cậu ấy một cái để cậu ấy nghiêm túc hơn không?” Kết quả trận đầu mùa gặp Wigan, cậu ấy vừa vào đã tiếp quản trận đấu, thật sự có thể qua người lần lượt từng cầu thủ một. Khi tôi còn ở đó, cậu ấy đã rất giỏi. Sau khi tôi đi, có lẽ cậu ấy còn chơi ra một số thứ tốt hơn. Đến thời Conte dẫn dắt, cậu ấy gần như tiếp quản cả giải đấu. Người đó thật sự phi thường.
Còn một người có lẽ hơi khác, tôi chọn David Silva. Sau khi tôi đến Man City, tôi đá cùng anh ấy, anh ấy là người vô cùng tốt, rất khiêm tốn, tôi rất thích điểm đó. Bạn biết Silva có kỹ thuật, nhưng thật sự ngày ngày đá cùng, tập cùng anh ấy mới hiểu anh ấy giỏi đến đâu. Có những cầu thủ như vậy. Carrick cũng thế, bạn ra sân cùng anh ấy mới phát hiện anh ấy còn cao hơn một tầm so với điều bạn từng nghĩ.
Cuối cùng, tôi chọn Gianfranco Zola.
Ferdinand: Zola giỏi ở chỗ nào? Hễ nhắc đến ông ấy là đầy ắp hoài niệm.
Lampard: Khi tôi đến Chelsea, ông ấy đã ba mươi sáu, ba mươi bảy tuổi, còn tôi vẫn là một người trẻ. Tôi đến nơi mới và không lập tức chơi nổi bật, năm đầu cũng tạm ổn. Zola sẽ rất tự nhiên hỏi một câu: “Có muốn tập đá phạt cùng tôi không? Có muốn thử cái này không?” Ông ấy vô cùng chuyên nghiệp, đến tập nghiêm túc, thể trạng lại duy trì tốt. Trước trận, mọi người chuẩn bị, ông ấy còn ngồi đó đọc sách, ở những điểm này khá khác biệt.
Bóng đá rốt cuộc cũng phải khiến người ta xem thấy vui, nơi Zola có một chút phép màu. Với Chelsea, ông ấy dường như tượng trưng cho việc CLB đang thay đổi, trở thành một đội bóng mà CĐV thích xem, cầu thủ cũng thích đá cùng. Tôi và anh đều thích ở lại tập thêm, thấy Zola ở tuổi đó vẫn tập, tôi sẽ nghĩ: “Vậy mình cũng tập tiếp, nhìn người ta kìa.”
Ferdinand: Tôi đã chuẩn bị kết thúc rồi, anh lại khiến tôi nhớ đến Paolo Di Canio. Khi anh còn trẻ, ông ấy ảnh hưởng đến anh lớn thế nào? Người đó đủ điên, đúng không?
Lampard: Ông ấy đúng là điên thật. Một ngày nọ cách đây không lâu, khi chờ buổi tập bắt đầu, không hiểu sao tôi lại nói chuyện với các cầu thủ về ông ấy. Tôi còn kể câu chuyện ông ấy cạo lông trước gương. Hồi đó mọi người nhìn mà chẳng hiểu gì, kết quả một năm sau, ai cũng làm theo. Còn chuyện ông ấy không thích đi máy bay, thời đó mọi người cứ nói mãi. Nhưng nếu bạn thật sự nhìn cách ông ấy chơi bóng, cách ông ấy tập luyện, ông ấy cực kỳ tận tâm, tập như thể tự mang theo một giáo án thể lực vậy.
Ferdinand: Chỉ nói riêng những động tác có bóng trong tập luyện, ông ấy rốt cuộc giỏi đến đâu?
Lampard: Tài năng không thể tin nổi. Chỉ nói những khoảnh khắc đó, ông ấy có thể so với những cầu thủ giỏi nhất mà chúng tôi từng hợp tác. Về lâu dài, có lẽ không ổn định đến vậy, nhưng chỉ chọn những khoảnh khắc đỉnh cao nhất của ông ấy, ông ấy có thể lọt vào phần lớn các cuộc bàn luận về cầu thủ hàng đầu.
Nguồn: YouTube